5 - ( دستور العمل اخلاقى ملا صدراى شيرازى ) من افادات مولانا صدر الملة و الدين محمد شيرازى عفى اللّه عنه اللّهم اشدد عضده و ثبّت على الصّراط المستقيم قدمه . و بعد ، ما حضر وقت از كلمات حكمت كه طالبان راه حقيقت را گوش به آن باشد و دل به آن گشايد آن است كه : حق سبحانه و تعالى جهانى آفريد از نور ، و آن را پاىتخت و مستقرّ سرير سلطنت ساخته و در منتهاى آن حجابى آفريده به منزلهء شاخصى كه برابر آفتاب دارند ، ناچار آن را ظلّى ممتد افتد - آن ظلّ اين جهان است كه ما در آنيم - و بقاى اين حجاب را اجلى است مضروب كه چون آن اجل بسر آمد بردارند . و چون آن حجاب را بردارند اين جهان منسوخ شود ، چنان كه ظل منسوخ گردد نزد رفع شاخص ، و نور آن منبسط گردد و كليّهء امر را فرو گيرد ، به منزلهء دريايى كه مدّ آغاز كند ، و هر عمارت كه بر ساحل باشد خراب كند تا همه دريا شود ، ناچار ساكنان اين جهان جمله غرق آن گردند . و چون ايشان معتاد به ظل شده‌اند ، ديده‌هاى ايشان را از آن نور آن عارض شود كه ديدهء خفّاش را از ديدن آفتاب روى نمايد ، از آن نور گريختن گيرند به هر سوى كه روند آن نور بينند . يَقُولُ الْإِنْسانُ يَوْمَئِذٍ أَيْنَ الْمَفَرُّ ، كَلَّا لا وَزَرَ ، إِلى رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ ( قيامه ، 10 ، 11 ، 12 ) . در آن صحراى بىپايان حيران و سرگردان گردند ، يَوْمَ يَكُونُ النَّاسُ كَالْفَراشِ الْمَبْثُوثِ ( قارعه ، 4 ) . مگر جماعتى كه در حيات دنيا گوش به وصيّت انبياء عليهم السلام كرده باشند ، و بتدريج خود را با خدا آشنا كرده ، و پاره پاره بدان نور دلير شده ، به دوام ذكر و عبادت ، و سلوك قدس و طهارت ، و صرف وجه از ناحيهء ظلّ به جانب نور ، كه ايشان را نزد رفع حجاب كلال عارض نگردد ، بلكه براى العقار [ كذا ] مناسب تمتّع و تلذّذ به آن حاصل باشد ، چه نور فى ذاته لذيذ است ، و مانع ابتهاج و استمتاع به آن عدم مناسب است ، همچو عدم استمتاع جعل به گلاب و خفّاش به نور آفتاب ، كما قال القائل : اى راحت ديگران ، عذابى بر من * خورشيد جهانى و نتابى بر من محقق رومى اشاره بدين معنى گفته : پاره پاره خوى كن با نور روز * ور نه خفّاشى بمانى در فروز با سليمان خو كن اى خفّاش رد * ور نه در ظلمت بمانى تا ابد